MDR1
Achtergrond MDR1 mutatie Het eiwit P-glycoproteïne beschermt bij de normale gezonde hond het hersenweefsel en het centrale zenuwstelsel tegen de hoge concentraties van giftige stoffen (zoals geneesmiddelen). Voor dit eiwit heeft de hond het MDR1 gen nodig (Multidrug Resistance gen 1). Als een hond dit gen niet heeft, dan is de hond gevoeliger voor allerlei geneesmiddelen en dat kan gevaarlijk zijn als de dierenarts of u dat niet weet. We zien vooral bij Collies en Collie-achtigen deze afwijking (MDR1-mutatie): het zijn gezonde honden maar kunnen door medicijnen in de problemen komen. In 1983 werd ontdekt dat ivermectine (een middel tegen parasieten) vergiftigingsverschijnselen veroorzaakt in de hersenen bij een deel van de Collies. Dat gebeurt al bij hele lage doseringen. De dieren gaan kwijlen, braken, krijgen epileptische aanvallen, ze krijgen spijsverterings- en ademhalingsstoornissen, kunnen in coma raken en zelfs overlijden. Honden die aan overgevoeligheid voor ivermectine lijden, blijken overgevoelig te zijn voor een reeks van geneesmiddelen. Omdat alle chromosomen dubbel zijn, heeft de hond op 2 plekken in de chromosomen een gen voor MDR1. Honden horen 2 normale MDR1 genen te hebben. Ook als er maar 1 van de 2 genen abnormaal is (de hond is heterozygoot, of drager), kan een hond gevoeliger zijn voor (hogere doseringen van) medicijnen. Een hond die een mutatie heeft in allebei de chromosomen, noemen we homozygoot en deze honden zijn echte lijders.   Wat betekent de uitkomst van de MDR1-DNA test? De MDR1 DNA-test geeft drie mogelijke resultaten: Uw hond is vrij (heeft twee gezonde genen). De hond zal bij gebruik van risico-geneesmiddelen geen overgevoeligheidsreacties krijgen en, minstens zo belangrijk, kan de afwijking niet doorgeven aan de volgende generatie. Uw hond is drager (heeft één gezond gen en een defect gen). De hond zal het foute gen aan de helft van zijn nakomelingen doorgeven. Dragers kunnen vergiftigingsverschijnselen krijgen bij toe- diening van een normale dosis loperamide (Imodium ®), en van een aantal geneesmiddelen tegen kanker of bij toediening van een hoge dosis ivermectine (meer dan 50 microgram per kilogram). Uw hond is lijder (heeft dus twee defecte genen). Lijders geven het afwijkende gen door aan al hun nakomelingen in de volgende generatie en krijgen vergiftigingsverschijnselen bij toediening van risico-geneesmiddelen. Het zijn de dieren die de overgevoeligheids- reacties in ernstige mate vertonen. Bijwerkingen van geneesmiddelen bij Collies en aanverwante rassen Ed.J.Gubbels en Peter Prins1 We weten al ruim twintig jaar dat er bij Collies en aanverwante rassen een overgevoeligheid voor bepaalde geneesmiddelen voorkomt. Deze overgevoeligheid werd voor het eerst beschreven voor de Collie bij de toepassing van “Ivermectine”, een geneesmiddel dat wordt gebruikt ter bestrijding van wormen en andere parasieten. Een deel van die honden krijgt na toediening last van vergiftigingsverschijnselen, terwijl andere blijkbaar helemaal geen last hebben. De overgevoelige dieren krijgen na de toediening van het geneesmiddel allerlei neurologische stoornissen die aan epilepsie doen denken. Ze krijgen spierkrampen en pupilverwijdingen, ze kunnen bewusteloos en zelfs in coma raken. Een deel van deze honden krijgt een vertraagde hartslag gevolgd door zuurstofgebrek en daling van de lichaamstemperatuur. De dieren kunnen overmatig gaan speekselen, braken en last krijgen van constipatie. In het ergste geval kunnen de dieren ten- gevolge van deze vergiftigingsverschijnselen komen te overlijden. Inmiddels is uit onderzoek bekend dat diezelfde overgevoeligheid ook voor een groot aantal andere geneesmiddelen geldt. Mealey (4) geeft een overzicht van de geneesmiddelen die tot dezelfde of vergelijkbare ziekteverschijnselen bij Collies en Collie- achtigen kunnen leiden (Tabel 1.). We moeten aannemen dat de lijst nog niet volledig is en dat er in de loop van de tijd nog nieuwe stoffen (geneesmiddelen) aan zullen worden toegevoegd. Er zijn tenminste vijftig stoffen bekend die, gezien hun verwerking op celfysiologisch niveau, in aanmerking komen. Tabel 1. : Geneesmiddelen waarvan mag worden verwacht dat ze bij honden met defecte MDR1-genen tot verhoogde concentraties werkzame stof in de hersencellen kunnen leiden en die daardoor tot ernstige neurologische ziektebeelden aanleiding kunnen geven (4). Acepromazine verdovingsmiddel Butorphanol pijnstiller Cyclosporine ter onderdrukking van de werking van het immuunsysteem Digoxin ter versterking van de hartfunctie Domperidone tegen misselijkheid en maagklachten Doxorubicin celgroeiremmer Etoposide celgroeiremmer Ivermectin tegen parasieten zoals luizen, mijten en wormen Loperamide ter bestrijding van diaree Mitoxantrone celgroeiremmer Morphine verdovingsmiddel, vooral pijnstiller Ondansetron ter bestrijding van misselijkheid en braken Paclitaxel celgroeiremmer Quinidine tegen hartritmestoornissen Rifampicine antibioticum Vinblastine celgroeiremmer Vincristine celgroeiremmer  Welke geneesmiddelen geven problemen bij honden met een MDR1 mutatie? De geneesmiddelen waarvan is aangetoond dat ze problemen kunnen veroorzaken bij honden met de MDR1 mutatie: Acepromazine (verdovingsmiddel, middel bij vuurwerkangst) Butorphanol (pijnstiller, verdovingsmiddel) Cyclosporine (Atopica, Optimmune, onderdrukt de afweer) Digoxine (hartmedicijn) chemotherapie middelen, medicijnen tegen kanker: doxorubicine,  vinblastine en vincristine Ivermectine, selamectine (Stronghold), milbemycine (Milbemax) en moxidectine (Advocate), (medicijnen tegen parasieten zoals          luizen,mijten en wormen), Dexamethason, medicijn tegen ontstekingen en onderdrukt allergische reacties Ebastine, medicijn tegen allergische reacties Grepafloxacine, Sparfloxacine (antibiotica) Loperamide (Imodium, diarreeremmer, medicijn tegen diarree, zonder recept te koop bij drogist) Er zijn ook geneesmiddelen die mogelijk problemen zouden kunnen geven bij honden die de MDR1 mutatie hebben, maar waarvan we het niet zeker weten. Advies is om voorzichtig te zijn met deze medicijnen in honden met de MDR1 mutatie: Domperidon en ondansetron, medicijnenen tegen misselijkheid en maagklachten) chemotherapiemiddelen, medicijnen tegen kanker: etoposide, Mitoxantrone, Paclitaxel Morfine, verdovingsmiddel, pijnstiller Quinidine of chinidine (medicijn tegen hartritmestoornissen) Rifampicine (een antibioticum)
Aussies lopen gevaar bij narcose, ontworming en gebruik van geneesmiddelen In de jaren '80 kwam het middel Ivermectine op de markt, een ideaal middel om wormen en andere parasieten te bestrijden. Bij toepassing bleek dat bepaalde rassen (collie-achtigen, waaronder de Australian Shepherd en kruisingen) ernstig ziek werden na een behandeling. Ze kregen darmstoornissen, gingen braken en kregen allerlei afwijkingen aan het zenuwstelsel, variërend van epileptische aanvallen tot en met een coma. Een deel van die honden kwam zelfs te overlijden. De DNA-test is belangrijk voor iedereen die een Australian Shepherd bezit omdat, zodra de hond een geneeskundige behandeling ondergaat, het middel erger kan blijken te zijn dan de kwaal. Wanneer de dierenarts op de hoogte is van de overgevoeligheid bij uw hond kan hij geneesmiddelen voorschrijven die niet deze dramatische nadelige bij-effecten hebben.